Legalizacja ciepłomierzy

Ciepłomierze należą do grupy przyrządów pomiarowych, których wskazania stanowią podstawę do naliczania opłat – za zużycie energii cieplnej. Z tego powodu podlegają prawnej kontroli metrologicznej.

Do października 2006 roku kontrola ta obejmowała: decyzję zatwierdzenia typu, legalizację ciepłomierzy pierwotną oraz wtórną. W październiku 2006 weszła w życie europejska dyrektywa MID zmieniająca zasady wprowadzania przyrządów pomiarowych (w tym ciepłomierzy) do obrotu i użytkowania. Równocześnie wprowadzono dziesięcioletni okres przejściowy (do 2016 roku), w którym obowiązują zarówno stare jak i nowe zasady.

Przed wejściem w życie Dyrektywy MID nie było żadnej dyrektywy, która regulowałaby zasady wprowadzania do obrotu i użytkowania ciepłomierzy na terenie Unii Europejskiej – obowiązywały wyłącznie przepisy krajowe. W praktyce oznaczało to, że każdy ciepłomierz, aby można go było sprzedawać na terenie Polski, musiał uzyskać zatwierdzenie typu oraz przejść legalizację pierwotną. Sytuacja stawała się jeszcze bardziej skomplikowana w przypadku ciepłomierzy składanych – w tym przypadku zatwierdzenie typu i legalizację pierwotną musiał uzyskać każdy komponent urządzenia (przepływomierz, przelicznik, czujniki temperatury).

Prawna kontrola metrologiczna przyrządów pomiarowych wprowadzona została Ustawą Prawo o Miarach (Dz.U. 63, poz. 636 z 2001 z późn. zm.). Do Ustawy wydane zostały przepisy wykonawcze w formie rozporządzeń. Dla ciepłomierzy są to w szczególności:

• rozporządzenie Ministra Gospodarki z dn. 7.01.2008. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. 5, poz. 29 z 2008)
• rozporządzenie Ministra Gospodarki z dn. 27.12.2007. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz.U. 3, poz. 13 z 2008)
• rozporządzenie Ministra Gospodarki z dn. 27.12.2007. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wodomierze i ich podzespoły (…) (Dz.U. 2, poz. 30 z 2008)

Rozporządzenia te szczegółowo opisują procedury obowiązujące podczas kontroli metrologicznej oraz definiują parametry ciepłomierzy* sprawdzane podczas kontroli. Dlatego legalizacja ciepłomierzy może odbywać się tylko i wyłącznie w tzw. Punktach Legalizacyjnych ustanowionych i nadzorowanych przez Prezesa Głównego Urzędu Miar. Dzięki temu zagwarantowana jest prawidłowość realizacji zapisów rozporządzeń.

Ciepłomierz, który z powodzeniem przeszedł proces sprawdzenia w Polsce posiada cechę legalizacyjną zawierającą ostatnie dwie cyfry roku, w którym przeprowadzono badanie (wzór cech legalizacyjnych określa stosowne Rozporządzenie).

Okres ważności legalizacji ciepłomierzy (zarówno pierwotnej jak i wtórnej) wynosi 5 lat licząc od 1 stycznia roku następnego, po którym dokonano legalizacji.

Dla ciepłomierzy wprowadzonych po raz pierwszy do obrotu po 31.10.2006. obowiązują zapisy Dyrektywy MID. Dyrektywa ta została zaimplementowana do prawodawstwa polskiego Ustawą o Systemie Oceny Zgodności (Dz.U. 204, poz. 2087 z 2004. z późn. zm.).

Na mocy tej ustawy nowe przyrządy pomiarowe podlegają ocenie zgodności, która zastępuje dotychczasową decyzję zatwierdzenia typu oraz legalizację pierwotną. Procedurę oceny zgodności przeprowadza producent. Zgodność oznacza w tym przypadku zgodność z wymaganiami zasadniczymi zapisanymi w Dyrektywie. Dyrektywa nie definiuje jednak technicznych parametrów jakimi powinny się charakteryzować ciepłomierze. Te bowiem są zapisane w normach, zharmonizowanych z Dyrektywą. Dla ciepłomierzy jest to PN EN 1434. Zakłada się, że jeśli urządzenie spełnia wymagania zapisane w normie zharmonizowanej to tym samym spełnia wymagania Dyrektywy. Producent może wtedy wystawić Deklarację zgodności, a na swoim wyrobie umieścić znak CE.

Również w tym przypadku na przyrządzie umieszczony jest znak metrologiczny, zawierający m.in. ostatnie cyfry roku produkcji. Po pięciu latach należy dokonać legalizacji ponownej przyrządu, przy czym nie jest istotne czy ciepłomierz został wprowadzony do obrotu na podstawie zatwierdzenia typu i legalizacją pierwotną czy po dokonaniu oceny zgodności – dyrektywy unijne nie ingerowały i nie ingerują w zakres i w tryb legalizacji wtórnej.

* w całym tekście jako ciepłomierz należy rozumieć zarówno urządzenie kompaktowe jak i poszczególne części składowe w przypadku ciepłomierzy składanych.